Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2013

«Ο συνηθισμένος φασισμός» -Ταινία-μάθημα για το φαινόμενο και την ιστορία του Ναζισμού



Πολλοί και πολλές συνάδελφοι αναρωτιούνται ποιες ταινίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν για να παρουσιάσουν με απλό, ενδιαφέροντα και, συνάμα, ιστορικά σωστό τρόπο την άνοδο του ναζισμού, τα συμφέροντα που υπηρετούσε, τους μηχανισμούς του χειραγώγησης, τη ρατσιστική καταπίεση και, τέλος, τα εγκλήματα και τα εκατομμύρια θύματά του.
Θεωρώ ότι η κλασική ταινία (1965) του σοβιετικού σκηνοθέτη Μιχάηλ Ρομ συνεχίζει μέχρι σήμερα να είναι ένα πραγματικό «σύγγραμμα», ιδιαίτερα για νέους ανθρώπους. Για την παραγωγή της χρησιμοποιήθηκαν ντοκουμέντα των επίσημων αρχείων του Γ’ Ράιχ και θεωρείται διεθνώς ως η πιο έγκυρη και πετυχημένη προσέγγιση στον κινηματογράφο και γι’ αυτό ως, ίσως, το καλύτερο εκπαιδευτικό υλικό.



Στην Ελλάδα προβλήθηκε με όνομα που ανταποκρίνεται στον πρωτότυπο τίτλο, όμως σε άλλες χώρες χρησιμοποιήθηκε αρκετές φορές ο αγγλικός τίτλος Triumph Over Violence. Έχουν χρησιμοποιηθεί επίσης οι τίτλοι Echo of the Jackboot (στη Μεγάλη Βρετανία) και  Trumps Over Violence (στις ΗΠΑ).
Είναι κατάλληλη για εκδηλώσεις με συζήτηση, αλλά μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί κεφάλαιο-κεφάλαιο (έτσι ονομάζει ο ίδιος ο σκηνοθέτης τα διάφορα τμήματα της ταινίας του που είναι αφιερωμένα σε κάποιο συγκεκριμένο θέμα, όπως η τέχνη των ναζιστών, ο ρόλος των παρελάσεων και των λαμπαδηδρομιών  κλπ.) ως πυρήνας ακόμη και ενός ωριαίου μαθήματος.
Τα θέματα αφορούν, φυσικά, το μάθημα της Ιστορίας, αλλά επίσης την Τέχνη (εικαστικά, κινηματογράφος, χορός, μουσική, θέατρο), τη Βιολογία (ναζιστικές αντιλήψεις περί ανώτερων και κατώτερων φυλών),  τη Γλώσσα (ναζιστική ρητορεία και χειραγώγηση), τη Λογοτεχνία (απαγορευμένοι συγγραφείς και βιβλία στην πυρά), την Ψυχολογία (πώς συνηθισμένοι άνθρωποι μπορούν να μετατραπούν σε δολοφόνους) και άλλα.
Οι εκπαιδευτικοί που θέλουν να χρησιμοποιήσουν την ταινία δεν χρειάζεται να έχουν ιδιαίτερες γνώσεις. Βεβαίως, είναι πιο παραγωγικό εάν έχουν επιπλέον υλικό σχετικό με το μάθημά τους, ώστε να μπορούν να δώσουν στους μαθητές και στις μαθήτριες τη δυνατότητα μεγαλύτερης ενασχόλησης με το θέμα.
Η ταινία υπάρχει στο διαδίκτυο (σε δύο μέρη) με ελληνικούς υπότιτλους, στις διευθύνσεις που αναγράφονται παρακάτω.
 
Γιώργος Τσιάκαλος

Πρώτο μέρος (διαρκεί 102 λεπτά):

Δεύτερο μέρος (διαρκεί 108 λεπτά):

Ο σκηνοθέτης στο Άουσβιτς