Δευτέρα, 18 Νοεμβρίου 2013

Καλλιέργεια της Μνήμης: «Αναρμοδίως και χωρίς άδεια»;


«Αναρμοδίως και χωρίς άδεια»

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΙΑΚΑΛΟΥ

καθηγητή Παιδαγωγικής του ΑΠΘ

Δημοσιεύτηκε: Κυριακή, 17 Νοεμβρίου 2013 | ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου στη δεκαετία του 1960, προσκλήθηκα, καθηγητής πια του ΑΠΘ, το Μάιο του 2008 στον τόπο των σπουδών μου για να εξιστορήσω τα βιώματά μου στο φοιτητικό κίνημα σαράντα χρόνια πριν. «Ξεναγός», δηλαδή, σ’ ένα ταξίδι της νέας γενιάς φοιτητών και φοιτητριών στην Ιστορία του Πανεπιστημίου τους. Έμελλε όμως να ταξιδέψω πρώτος εγώ σ’ ένα μακρινότερο παρελθόν, όταν πλησίασα το κτίριο του παλιού Ινστιτούτου της Βιολογίας.
Το άχαρο κτίριο της δεκαετίας του 1940 παρέμενε σχεδόν αναλλοίωτο από την εποχή των σπουδών μου, όμως περιβαλλόταν τώρα από καλαίσθητες βιτρίνες που πληροφορούσαν τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, αλλά και τους διαβάτες του παρακείμενου δρόμου, ότι το κτίριο αυτό είχε κτιστεί εκεί που ήταν προηγουμένως και πυρπολήθηκε τη «Νύχτα των Κρυστάλλων» μια μεγάλη Εβραϊκή Συναγωγή. Φωτογραφίες, σχέδια και κείμενα τιμούσαν τη μνήμη και καυτηρίαζαν το έγκλημα. Στα φοιτητικά μας χρόνια τίποτε δε γνωρίζαμε γι’ αυτό, ενώ δίδασκε εδώ μέχρι το θάνατό του το 1967 ο Φρίντριχ Κάιτερ – ναζιστής καθηγητής Ανθρωπολογίας την εποχή του Χίτλερ.


Άλλαξαν οι καιροί, και το Πανεπιστήμιο αντιλήφθηκε τη σημασία που έχει για τη νέα γενιά η μνήμη των ναζιστικών εγκλημάτων και των αντιφασιστικών αγώνων – και ανάλογα έπραξε.
 Όπως έκαναν και άλλα ιδρύματα, τιμώντας τους φοιτητές και τις φοιτήτριές τους που πρόβαλαν αντίσταση στο ναζισμό.

Αντίθετα, το δικό μας πανεπιστήμιο συνεχίζει να έχει κακή σχέση με την αντιφασιστική μνήμη, όπως αποδεικνύει μια συζήτηση στο εσωτερικό του την τελευταία εβδομάδα. Αφορμή στάθηκε η τοποθέτηση μιας μικρής πλάκας σε πανεπιστημιακό κτίριο στη μνήμη του Καπετάν-Διαμαντή, φοιτητή του Πανεπιστημίου μας και ήρωα της Εθνικής Αντίστασης. «Αναρμοδίως και χωρίς άδεια», εξανίστανται πολλοί, υπερασπιζόμενοι την αποκλειστική σχετική δικαιοδοσία των πανεπιστημιακών οργάνων. Καταλαβαίνω την ένσταση, όμως δεν μπορώ να μην υπενθυμίσω τη συμπεριφορά αυτών των οργάνων όσες φορές στο παρελθόν ασχολήθηκαν με τη μνήμη.

Τίμησαν εν ζωή για την προσφορά του τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, αλλά αρνήθηκαν να αποδεχτούν έμπρακτα το γεγονός ότι το Πανεπιστήμιό μας θεμελιώθηκε στη βεβήλωση του μεγαλύτερου και αρχαιότερου εβραϊκού νεκροταφείου της Ευρώπης. Μικρόψυχα, εκτίμησαν ότι με την αναγνώριση αυτού του γεγονότος μπορούσε να εγείρει απαιτήσεις η Ισραηλιτική Κοινότητα - παρά τις αντίθετες διαβεβαιώσεις της- και απέρριψαν κάθε σκέψη να τιμηθεί η μνήμη. Ίδια η απόφαση στο αίτημα των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης για στήλη με τα ονόματα των φοιτητών που έπεσαν στον αγώνα.

Πώς αλλιώς, λοιπόν, μπορεί να τιμάται η μνήμη στο Πανεπιστήμιο εκτός από «αναρμοδίως και χωρίς άδεια»;

http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&ct=36&artid=192721